Strateji “belirlenen hedeflere ulaşmak için, temel amaçlar, gayeler veya hedefler ve önemli politikalar, planlar bütünüdür.”
Stratejik yönetim, stratejik planlama ve denetimi de kapsayacak şekilde, kuruluşun bulunduğu nokta ile ulaşmayı arzu ettiği durum arasındaki yolu ifade eder. Kuruluşun amaçlarını, hedeflerini ve bunlara ulaşmayı mümkün kılacak yöntemlerin belirlemesini gerektirir. Uzun vadeli ve geleceğe dönük bir bakış açısı taşır. Kuruluş bütçesinin uzun dönemli amaç ve hedefleri ve öncelikleri ifade edecek şekilde hazırlanmasını, kaynak tahsisinin bu önceliklere göre yapılmasını ve sonunda hesap verme sorumluluğunu içerir.

Günümüz mali yönetim anlayışının temel ilkelerinden biri olan saydamlık ilkesi gereğince yönetimler; hangi çalışmaların başarılı, hangi çalışmaların başarısız olduğunu ve her iki durumda da bu çalışmaları iyileştirmek için neler yapıldığı bilgisini vatandaşa sunmak zorundadırlar. Vatandaşların vermiş oldukları vergilerin harcanması sonucunda elde edilen sonuçlar her zaman hesap verebilirliğin konusu olacaktır. Bütçe ile performans programını bütünleşmiş bir sistem haline getirmeyi hedefleyen performans esaslı bütçeleme sistemi ile stratejik planın bir araya gelmesi sonucunda oluşacak stratejik yönetim ile kamu harcamalarında etkinliğinin sağlanması amaçlanmaktadır.

Bir organizasyon bir amacı gerçekleştirmek için kurulur. Bu amaç şirketler için kar elde etmek, kamu ve yerel yönetimler için ise kamu hizmeti sağlamaktır. Amaçlar, kaynaklar kullanılarak gerçekleştirilir. Kaynaklara sahip olma ve bunları kullanma yöntemleri bir organizasyonu ya başarıya ya da başarısızlığa götürecektir. Bu nedenle organizasyon yöneticilerinin öncelikle şu soruları kendilerine sormaları gerekir:
 Biz neyiz?
 Biz neredeyiz?
 Nereye varmak istiyoruz?
 Buraya nasıl varacağız?
 Nelere ihtiyacımız olacak?
Bu soruları cevaplayan Stratejik Plan;
 Bir organizasyonun bulunduğu nokta ile ulaşmayı arzu ettiği durum arasındaki yolu tarif eder.
 Organizasyonun amaçlarını, hedeflerini ve bunlara ulaşmayı mümkün kılacak yöntemleri belirler.
 Uzun vadeli ve geleceğe dönük bir bakış açısı taşır.
Organizasyon bütçesinin stratejik planda ortaya konulan amaç ve hedefleri gerçekleştirecek şekilde hazırlanmasına, kaynak tahsisinin belirlenmiş önceliklere dayandırılmasına ve hesap verme sorumluluğuna rehberlik eden bir dokümandır.

“stratejik yönetim” yaklaşımıyla;
 Ortaya konulan yeni anlayışa uygun bir şeklide geleceğe ilişkin tasarım geliştirme,
 Misyon ve vizyon belirleme,
 Temel amaçlara yönelik politika ve öncelikleri şekillendirme,
 Ölçülebilir başarı göstergeleri oluşturma ve önceden ilan etme,
 İnsan kaynaklarını geliştirme unsurları vurgulanmaktadır.

Bu amaçla hazırlanacak stratejik plan;
Yönetmelikte, Kılavuzda ve stratejik planlamaya ilişkin diğer rehberlerde belirtilen usul ve esaslara uygunluk göstermeli,
Stratejik planda yer alan misyon, vizyon, amaç ve hedeflerin birbirleri ile bağlantıları ve kavramsal tutarlılık içinde olmalıdır.
Stratejik Planlama Ekibi’nin oluşturulmalı ve bu ekip mutlaka konunun uygulamacı birimleri, ilgilileri ve gerek duyulması durumda uzmanlardan oluşturulmalıdır.
İkinci Aşamada; Stratejik planın durum analizinin doğru yapılması büyük önem taşımaktadır.
 Paydaş analizinin yapılması
 Planın unsurlarının belirlenmesi (Misyon, Vizyon, İlkeler, Stratejik Amaçlar, Hedefler)
 Hazırlanan taslak planın bütün birimlerin görüşüne sunulması,
 Bildirilen görüşler doğrultusunda plan taslağına son şeklinin verilmesi,
 Planın tüm birimlerin onayına sunulması gerekir.
Seyhan Belediyesi; Dışsal Faktörleri takip ve analiz edebilmelidir. Dışsal faktörlerin etkilerinin azaltılması ya da iyileştirilmesi için eylem planı olmalıdır. Seyhan Belediyesi içsel faktörleri doğru izleyebilecek yapıya kavuşmalıdır. Stratejik amaçların başarısını etkileyecek tüm içsel faktörler özenle tespit edilmelidir.
Seyhan Belediyesi kamu hizmetinde sürekliliği sağlayacak şekilde Kurumsal kültürü oluşturacak bir yapıya kavuşturulmalıdır.
Faaliyetlerin yapılmasında işbirliği yapılmak zorunda olan kurum ve kuruluşlar ve kişilerden oluşan paydaşların görüşleri mutlaka stratejik plana uygun ölçüler içerisinde yansımalıdır.

Misyon, Vizyon, Temel Değerler, Stratejik Amaçlar, Hedefler, Performans Göstergelerinden oluşan planın detayları her bir aşamanın tutarlılığını, uygulanabilir olmasını, somut olmasını gerekli kılar.
Bu anlamda Misyon, Kurumun varlık sebebidir; kurumun ne yaptığını, nasıl yaptığını ve kimin için yaptığını açıkça ifade eder. Kurumun sunduğu tüm hizmet ve faaliyetleri kapsayan genel ve kapsayıcı bir kavramdır. Sonuç odaklı olmalıdır. Kurumun hangi kamusal gereksinimi yerine getirdiğini , faaliyetlerini ve işlevlerini net olarak tanımlamalıdır. Kurumlar vatandaşının ne bir adım önünde ne de gerisinde olmalıdır. Efendi, hizmetli ilişkisinden çok, eşitlikçilik anlayışına vurgu yapılmalıdır.

Vizyon ise; kuruluşun geleceğini sembolize eder. Kuruluşun uzun vadede neleri yapmak istediğinin güçlü bir anlatımıdır. İyi ifade edilmiş bir vizyon aşağıdaki özellikleri gösterir:
 Kısa , akılda kalıcı olmalıdır.
 Tüm kuruluş çalışanları ve hizmet sunulan kitle tarafında bilinmeli ve benimsenmelidir.
 İnandırıcı ve yapılabilir olmalıdır.

Seyhan Belediyesinin Vizyonu nedir dediğinizde bu soruyu Belediye ile ilgili rastgele 100 kişiye sorsanız büyük çoğunluğu anımsamayabilir. Tüm Belediye çalışanlarını ve Paydaşlarını Vizyona inandırmak gerekir bu benimsenmediği takdirde Vizyonun kağıt üstünde kaldığını ve yasal zorunluluk olduğu için yapıldığını gösterir.
Seyhan Belediyesi inandırıcı, kendi inandığı ve kamuoyunun benimseyeceği bir Vizyonu ortaya koymalı ve uygulamalıdır.

Stratejik amaçlar belirli bir zaman diliminde kuruluşun ulaşmayı hedeflediği kavramsal sonuçlardır. Stratejik amaçlar ve hedefler stratejik planlama sürecinde kuruluşun “ nereye ulaşmak istiyoruz?” sorusuna cevap verir. Stratejik amaç, kuruluşun genel bir çerçevede ulaşmayı düşündüğü noktanın ne olduğunu gösterir. Stratejik amaçlar, genel ve kuruluş işlevini daha ileri bir noktaya götürecek nitelikte olmalı, ama aynı zamanda gerçekçi ve ulaşılabilir bir özellik taşımalıdır.

Hedefler, stratejik amaçların gerçekleştirilebilmesi için ortaya konulan spesifik ve ölçülebilir alt amaçlardır. Stratejik amaçların aksine, hedefler sayısal olarak ifade edilirler ve daha kısa vadeyi kapsarlar. Bir stratejik amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak birden fazla hedef belirlenebilir. Hedefler, stratejik amaçların tanımlanmış bir zaman dilimi içinde nitelik ve nicelik olarak ifadesidir. Bu nedenle, hedefler ulaşılması öngörülen çıktılara dönük, ölçülebilir alt amaçlardır. Hedeflerin miktar, maliyet, kalite ve zaman cinsinden ifade edilebilir olması gerekmektedir.

Kuruluşlar mevcut bütçe uygulamasından hareketle stratejik planlarını oluşturmayacaklar; tam tersine hazırlayacakları stratejik planlarını esas alarak bütçe yapılarını yeniden şekillendireceklerdir. Bu gerçeği göz ardı etmemek gerekir. Bu bize stratejik planın önemini bir kez daha ifade etmektedir.

Uygulayıcı ve Destekleyici birimlerin belirlenmesinde, aşağıdaki ilkelere uyulması fayda sağlayacaktır.

a) Uygulayıcı ve destekleyici birimler, olabildiği kadar yeni komisyon veya kurul oluşturmadan, birimin halen çalışan birim ve komisyonları aracılığıyla işleri yürütmeli gereksiz yeni yönetsel ünitelerle kargaşa yaratılmamalıdır.

b) Uygulayıcı ve destekleyici birimler oluşturulurken Belediye Başkanı, Yardımcısı, Birim başkan ve amirlerinin yasalarda görevleri temel alınmalıdır. Yasa gereği bu işi yapması gereken birim veya kurullarda halen görev yapanların “uygulayıcı birim” olarak seçilmesi ilke olarak benimsenmelidir.

c) Stratejik Plan gereği yapılması gereken işlerle ilgili uzmanlığı bulunan, o alanlarda ders veren, araştırma yürüten birimlerden faydalanacak şekilde görevlendirmeler yapılmalı ve destek alınmalıdır.

İzleme ve değerlendirme diğer önemli bir aşamadır.

 Stratejik planın gözden geçirilmesi
 Performans değerlendirilmesi ve ölçümü
 Sonuçların izlenmesi
 Sürekliliğin sağlanması

İzleme stratejik planda ortaya konulan hedeflere ilişkin gerçekleşmelerin sistematik olarak takip edilmesi ve raporlanmasıdır.
Değerlendirme ise, uygulama sonuçlarının stratejik amaç ve hedeflere kıyasla ölçülmesi ve söz konusu amaç ve hedeflerin tutarlılık ve uygunluğunun analizidir. İzleme ve değerlendirme faaliyetlerinin etkili olarak gerçekleştirilebilmesi, uygulama aşamasına geçmeden önce stratejik planda ortaya konulan hedeflerin nesnel ve ölçülebilir göstergeler ile ilişkilendirilmesini gerektirir.

Seyhan Belediyesinin hazırlayacağı stratejik planın detaylı, gerçekçi ve ölçülebilir ve ulaşılabilir hedefler çerçevesinde oluşturulması birimlerin daha derin bir bakış açısına kavuşamaması ve durumlarını gerçekçi olarak tespit edememesi gibi sakıncalara neden olacaktır. Yapılan birinci stratejik planda bu anlamda ciddi eksikler bulunmaktadır.

Bu nedenle, birimler bir önceki aşamada belirlediği gibi tüm amaç, hedef, strateji ve göstergelerini beş yıllık dönem için düşünecekler ve 5 yıllık hedefleri, başarı düzeylerini ve bu amaçla gerekli uygulamaları (faaliyet ve projeler) kurumsal gelişim koşularını da dikkate yıllara dağıtacaklardır. Bu yaklaşım plan bütünlüğü açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle özellikle birimlerin stratejik plan hedeflerini gerçekçi ve en doğru biçimi ile yapması önemlidir.

Birimlerin gösterilen çalışmaları tamamlamaları ve bir veri tabanı ortamında toplamları planlama komitelerinin çalışmalarını kolaylaştıracaktır .Yıllık uygulama planına erişmek için, belirlediğiniz tüm amaç, hedef ve stratejileri bir Microsoft Excel sayfasında toplanması genelde önerilen bir uygulamadır. Veri girişinin, stratejik alanlar, amaçlar, hedefler, göstergeler, uygulamalar (faaliyet-proje) arasındaki mantıksal bağın kaybolmamasına özel bir dikkat altında yapılması, olası hataları ortadan kaldıracaktır
plan yazımında planın kolayca anlaşılabilir bir doküman halinde oluşması bakımından kodlamalara ve ifadeler, değişik sırada ve sadelikte sunulabilirler.

Yıllık uygulama planı oluşturmanın, verileri hazırlamaktan sonraki adımı, hedeflere yönelik tüm uygulamaların “yapılabilme zamanına” göre değerlendirilmesidir. Planlama komitesinin bu aşamada, hedeflere plan dönemi içerisinde hangi yılda ne kadar ulaşılacağını ve bunu sağlayacak uygulamaların yıllara göre nasıl geliştirileceğini kararlaştırması gereklidir.

Hedeflere ulaşmak için faaliyet ve projeleri yıllara yayarken ve bu amaçla zaman tahsisini yaparken, kurum veya sorumlu kişinin yıllık iş yükü, hedefe erişmek için gerekli zorunlu süreler, işler arası mantıksal sıraya özellikle dikkat edilmelidir. Bir uygulamanın başlayabilmesi için bir başka uygulamanın tamamlanması gerekli ise, bu uygulamalar arası zaman tahsisi, bulunan mantıksal zorunluluğa uygun olmalıdır. Bazı faaliyetlere plan dönemi içerisinde sadece bir kez erişilmesi mümkün iken, bazılarının birkaç yılda gerçekleşmesi, dolayısıyla diğer yıllarda da yer almasının mümkün olabileceği dikkate alınmalıdır.

Stratejik Planlar verileriyle ve tahmin tablolarını ve yazılı metni içerecek şekilde bir CD ye kopyalayarak bir nüsha örneği ile birlikte birimlere ve Meclis üyelerine dağıtılmalıdır.

Oluşturulacak Stratejik Planın Seyhan Belediyesi kurumsal değişimini izleyebileceği bilgileri üretmesi gereklidir. Seçilecek performans göstergelerin çeşitleri, kullanım amacı ve türü dikkatli ve özenli seçilmelidir. Planlamada uygulamanın izlenmesi ve değerlendirme için gerekli göstergeleri oluşturmaya özel bir özen gösterilmelidir. Gereksiz göstergelerden kaçınılmalıdır.
Bu göstergeler sadece sayısal veri olarak kalmamalıdır. Aynı zamanda göstergelerle ulaşılmak istenen hedefler kalite göstergelerini de içermelidir. Asıl olan gelişebilmek kalkınmaktır. Büyümek farklıdır, kalkınmak farklıdır. Biri sayısaldır diğeri nitelikseldir. Bu nedenle özellikle hizmet kalitesini ölçmeye yönelik değerlendirmelere ve ölçümlere daha fazla yer verilmelidir.
Planlama birimleri önceki yıllarda belirtilen göstergeler dışında kendi birimlerine özel göstergeler oluşturmak ve izlemekte serbest bırakılmalıdır. Ancak, göstergelerin ölçme yöntemi ve birimi ile birlikte tanımlanması mutlaka yapılmalıdır.
Planda amaç ve hedeflere ulaşmak için gerekli olan finansal kaynak miktarı ve bu kaynakların nerelerden sağlanacağına dair bilgilere yer verilmelidir. Bunu sağlamak için planda ”kaynak tablosu” ve ”maliyet Tablosu”na yer verilmesi gerekmektedir. Doğru gelir tahmini doğru harcama tahmini demektir. Gelir hedefleri önemsenmeli ve iyileştirilme süreçleri mutlaka stratejik planlarda yer almalıdır.
“Eğer bir hedefiniz varsa hayatta iki şey olur: Ya kazanırsınız ya da öğrenirsiniz.
Eğer sizin bir hedefiniz yoksa; ne kazanırsınız ne de öğrenirsiniz”.

Saygılarımla…

Halil Tüm
CHP Seyhan Belediyesi Meclis Üyesi.